Ksylitol – zdrowy cukier

Cukier brzozowy, czyli ksylitol – to naturalny słodzik, który stanowi zdrową alternatywę dla białego cukru. W przeciwieństwie do niego zawiera aż o 40% mniej kalorii i posiada zdecydowanie niższy indeks glikemiczny. Polecany jest przede wszystkim cukrzykom i osobom odchudzającym się. Ma istotny wpływ na zdrowie zębów i jamy ustnej.

Ksylitol jest tzw. alkoholem cukrowym, uzyskiwanym najczęściej z drzewa brzozy, dlatego powszechnie nazywa się go cukrem brzozowym. Występuje także w niektórych warzywach, owocach, jagodach, grzybach i kolbach kukurydzy. Jest często spotykany, ale w małych ilościach (np. w garści malin jest go niespełna gram). Nasze organizmy w swoim codziennym metabolizmie, produkują go w ilości 15 gramów z różnych źródeł pokarmowych.

Odkryty został w 1891 roku, jest powszechnie stosowany od lat 60. XX wieku, FDA i JEFCA – organ doradczy WHO i FAQ – stwierdził, że dla ksylitolu nie istnieje granica spożycia (ADI – dopuszczalna dzienna dawka), co znaczy, że jest on całkowicie bezpieczny, niezależnie od spożywanej ilości.
Istnieją dwa rodzaje ksylitolu: z drzewa brzozy produkowany w Finlandii oraz z kukurydzy (najczęściej modyfikowanej genetycznie) produkowany w Chinach.

Ksylitol – niskokaloryczny cukier

Ksylitol to biała, krystaliczna substancja, która wygląda, smakuje i jest równie słodka jak cukier. Przyswajany jest stopniowo – dzięki temu osiąga wartość kaloryczną niższą o 40% niż inne węglowodany. Tym różni się od innych substancji słodzących, takich jak sorbitol, fruktoza czy glukoza, że w molekule ma pięć zamiast sześciu atomów węgla – w efekcie nie fermentuje i daje w organizmie odczyn zasadowy, a nie kwasowy – jak cukier.

Ksylitol pod lupą
Ksylitol doczekał się ponad 1500 opracowań naukowych – pozyskiwany jest jedynie ze źródeł naturalnych (np. w Finlandii tylko z brzozy). Kupując ksylitol, warto sprawdzić jego kraj pochodzenia – najlepszej jakości jest właśnie ten z Finlandii.

Ksylitol dla diabetyków

Ksylitol ma bardzo niski indeks glikemiczny – nie powoduje skoków poziomu cukru i insuliny we krwi. Jednym z negatywnych skutków cukru (i syropów roślinnych o wysokiej zawartości fruktozy) jest to, że podnosi skokowo poziom cukru we krwi oraz stężenie insuliny. Fruktoza (którą jest słodzona duża liczba codziennie spożywanych produktów) może prowadzić do odporności na insulinę (powoduje szereg schorzeń, np. nadwagę, skoki wagi ciała, nadciśnienie, problemy ze stawami, zaburzenia hormonalne, a nawet może spowalniać procesy myślowe).
Ksylitol nie zawiera fruktozy, a jego indeks glikemiczny wynosi tylko IG 7. Dla porównania, zwykłego cukru IG wynosi 60-70.

Ksylitol na odchudzanie

Poza tym, że ksylitol posiada prawie o połowę mniej kalorii niż cukier, to także – jak pokazały badania – może złagodzić objawy cukrzycy, zmniejszyć gromadzenie tłuszczu w jamie brzusznej, a nawet zapobiec przyrostowi masy ciała przy tłustej diecie.



 

Ksylitol dla zdrowia zębów

Wiele naturalnych past do zębów ma w składzie cukier brzozowy, ponieważ – jak wskazują liczne badania – pomaga on w zapobieganiu próchnicy zębów.
Bakterie Streptococcus mutans, odpowiedzialne za uszkodzenia płytki nazębnej i próchnice, żywią się glukozą ze zjadanego przez nas pożywienia, nie mogą natomiast pożywiać się ksylitolem. Zastępując nim cukier, redukujemy dostępną pożywkę dla szkodliwych bakterii.

W jednym z badań, stosując słodzone ksylitolem gumy do żucia, obniżono stężenie szkodliwych bakterii od 27% do nawet 75%, bez wpływu na pożyteczne bakterie. Dodatkowo cukier brzozowy szybko przywraca właściwe pH śliny, zmniejszając czas ekspozycji zębów na działanie szkodliwych kwasów.
Inne właściwości dentystyczne:

  • zwiększa wchłanianie wapnia z przewodu pokarmowego, co jest dobre dla zębów i może również ochronić przed osteoporozą,
  • zwiększa produkcję śliny; ślina zawiera wapń i fosforany, które odżywiają i pomagają w remineralizacji zębów,
  • zmniejsza kwasowość śliny, co prowadzi do mniejszej degradacji szkliwa zębów.

Liczne badania wskazują, że zastępując cukier ksylitolem lub dodając go do codziennej diety, można zmniejszyć ubytki i próchnicę zębów od 30% aż do 85%.

Uwaga – ksylitol szkodliwy dla psów
Organizm psa odbiera ksylitol inaczej niż organizm człowieka i już około 0,1 g ksylitolu na kilogram masy ciała psa może mieć zgubny wpływ. Pies ważący 3 kg zachoruje po zjedzeniu już 0,3 g ksylitolu, a jest to ilość mniejsza niż w pojedynczej gumie do żucia.

Efekty uboczne, dawkowanie i przeciwwskazania

Ksylitol na ogół jest dobrze tolerowany, ale niektórzy ludzie po spożyciu go w zbyt dużej ilości mogą mieć kłopoty trawienne, takie jak wzdęcia czy biegunka. Należy również zachować ostrożność przy zespole jelita drażliwego lub nietolerancji FODIVIAPS.

Inne właściwości prozdrowotne

Usta, nos i uszy są ze sobą połączone, a bakterie, które żyją w ustach mogą doprowadzić do powszechnego wśród dzieci zapalenia ucha. Jak pokazało jedno z badań u dzieci z powtarzającymi się infekcjami ucha, dodanie do codziennej diety gum słodzonych ksylitolem może zmniejszyć częstotliwość infekcji o 40%.

Stan zapalny leży u podstaw wielu chorób przewlekłych, zmniejszenie zapalenia dziąseł i płytki nazębnej może więc mieć korzystny wpływ na resztę ciała.
Ksylitol jest także pomocny w walce z drożdżami Candida albicans, zmniejszając ich zdolność przyklejania się do powierzchni ciała, gdzie mogą powodować zakażenia. Jak pokazują badania przeprowadzone na zwierzętach, cukier brzozowy może zwiększyć produkcję kolagenu, a tym samym przyczynić się do przeciwdziałania skutkom starzenia się skóry, a nawet pomóc w wygładzeniu zmarszczek. Jest także pożywką dla pożytecznych bakterii w jelitach – działa prebiotycznie.

Ksylitolowe słodycze

Na rynku spotkać można także zdrowe, ksylitolowe słodycze. Firma AKA należy do najstarszych dystrybutorów fińskiego ksylitolu, sprzedaje go od kilkunastu lat, ale również jest producentem słodyczy z tego surowca – ksylitolków. Jako pierwsi na świecie wyprodukowali lizaki i bezy z ksylitolu. Lizaki sprzedają od 6 lat. Produkują ksylitolki – drażetki o smaku owocowym, jagodowym i miętowym. Za landrynki dostali I nagrodę na Targach Diabetica Expo. Firma AKA jest wyłącznym dystrybutorem na Polskę renomowanej angielskiej czekolady z ksylitolem PLAMIL.

Podsumowanie

  • Ksylitol jest powoli przetwarzany w organizmie z minimalnym udziałem insuliny, wskutek czego posiada ponad 14-krotnie niższy indeks glikemiczny od cukru.
  • Zawiera prawie dwa razy mniej kalorii niż cukier. Ksylitol może zastąpić cukier w przyrządzaniu różnych produktów kulinarnych.
  • Ksylitol redukuje płytkę nazębna, pomaga utrzymać mineralizację zębów, powoduje zmniejszenie odpowiedzi glikemicznej po posiłku.
  • Zalecany jest w diecie diabetyków, u osób z zakłóconą tolerancją glukozy, insulinoopornością.
Autorem tekstu jest: Barbara Fołda – technolog żywienia z ponad trzydziestoletnim stażem. Wykładowca W ZSG w Poznaniu.
Zostaw swój komentarz:

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *